Đối với Tiến Sĩ Julie Rubio, Giáo Sư Đạo Đức Xã Hội Ki-tô Giáo Shea-Huesman tại Trường Thần Học Dòng Tên của Đại Học Santa Clara (JST-SCU), thông điệp gần đây của Đức Giáo Hoàng Lêo XIV, Magnifica Humanitas, dẫn dắt chúng ta suy ngẫm về cách chúng ta có thể trở nên quảng đại hơn, khiêm nhường hơn và tò mò hơn về thế giới; nói tóm lại, là cách khám phá thế giới kỳ diệu của chúng ta.

Chìa khóa nằm ở việc chúng ta gặp gỡ nhau. Thực vậy, dấu ấn của con người có lẽ không chỉ nằm ở việc tìm kiếm những câu trả lời, mà còn ở việc chúng ta tìm kiếm nhau và cuối cùng là tìm kiếm Thiên Chúa.

Đối với Tiến Sĩ Rubio, mối quan tâm mới của công chúng đối với truyền thống của Giáo Hội, như một cách giúp nhân loại gặp gỡ nhau trong cuộc cách mạng AI, là một lý do lớn để hy vọng. Bà nói: “Truyền thống của chúng ta đang được công chúng nhìn nhận theo một cách mới; điều đó thật thú vị!”

Được Nuôi Dưỡng bởi Truyền Thống Trí Tuệ của Giáo Hội

Tiến Sĩ Rubio đã quan tâm đến thần học trong nhiều năm. Sau khi tốt nghiệp đại học, trong một vài năm phục vụ tại Mary House, một nơi trú ẩn cho phụ nữ di cư có thai tại Washington D.C., bà đã nhận ra lời mời gọi học hỏi và nghiên cứu về thần học, hôn nhân và tình mẫu tử.  Những trải nghiệm của bà đã trở thành nền tảng vững chắc cho công trình nghiên cứu của bà: “Tôi đã quyết định viết luận án về gia đình và tư tưởng xã hội Công Giáo. Kể từ đó, sự giao thoa giữa các mối quan hệ gia đình và công lý xã hội đã trở thành trọng tâm nghiên cứu của tôi.”

Tiến Sĩ Rubio đã mô tả cuộc sống của mình như một nhà thần học: “Tôi cảm thấy thật may mắn khi mỗi ngày đều có thể đọc và trò chuyện về thần học. Và rồi, ngay tại JST-SCU, việc có thể làm điều đó cho sứ vụ đã đào luyện tôi trở thành một người có đức tin, một giáo sư và một nhà thần học.”

Về giáo huấn xã hội của Giáo Hội, bà suy tư: “Truyền thống này là điều khôn ngoan nhất mà tôi biết. Học thuyết xã hội Công Giáo đã tồn tại suốt 135 năm và xem xét mọi vấn đề, từ những biến đổi trong công việc do Cách Mạng Công Nghiệp mang lại, đến biến đổi khí hậu, những thay đổi trong đời sống gia đình và quá trình toàn cầu hóa. Tôi nghĩ rằng mọi người nhìn nhận truyền thống lâu đời và sâu sắc này về tư duy đạo đức và đối thoại về xã hội như một nguồn lực quý giá.”

Từ Rome đến Silicon Valley

Sau sự kiện công bố thông điệp của Đức Giáo Hoàng Lêo, Magnifica Humanitas, Tiến Sĩ Rubio đã tham gia cuộc hội nghị gần đây của giáo phận: “Cuộc Gặp Gỡ Giữa Rome và Silicon Valley: Đối Thoại về Phẩm Giá Con Người, Đạo Đức và AI” vào tháng 6 tại Giáo Xứ Đức Mẹ Hòa Bình.

Tại hội nghị, Tiến Sĩ Rubio ấn tượng với cách những người làm việc trong ngành công nghệ bày tỏ sự quan tâm về quan điểm của Công Giáo. Bà trầm ngâm: “Có vẻ như họ đã biết về khả năng AI định hình lại cách chúng ta sống và nhận ra họ cần gắn kết với truyền thống tư duy đạo đức phong phú.”

Trong phần trình bày của mình, bà nhớ lại lời một đồng nghiệp mô tả tình hình giảng dạy hiện nay, khi sinh viên có thể dễ dàng sử dụng AI để làm bài tập: “Học giả đó chia sẻ: ‘Khi chấm bài, tôi không còn nhận ra các sinh viên nữa vì họ sử dụng AI. Điều đó có nghĩa là tôi không thể nhận ra họ, và điều đó thực sự khiến tôi buồn.’”

Điều Tiến Sĩ Rubio rút ra từ câu chuyện này đề cập đến tầm quan trọng của việc gặp gỡ trải nghiệm và tiếng nói chân thực của một người: “Là con người nghĩa là thể hiện bản thân và gặp gỡ người khác khi họ thể hiện bản thân. Chúng ta không thể đánh mất điều đó chỉ để đổi lấy hiệu quả.” Điều này đồng quan điểm với Đức Giáo Hoàng Lêo XIV về tầm quan trọng của việc gìn giữ diện mạo và tiếng nói của con người trong thời đại này.  

Tinh Thần Quảng Đại, Khiêm Nhường và Ham Hiểu Biết

Tiến sĩ Rubio nhận ra rằng mặc dù AI có các lợi ích quan trọng nhưng người Công Giáo được mời gọi đặc biệt suy xét kỹ lưỡng. “Chúng ta phải coi trọng AI, không chỉ vì mức độ hiệu quả mà công nghệ này có thể mang lại, hay mức độ hữu ích, thành công, mà vì cách nó thực sự định hình sự phát triển của chúng ta. Đối với những người Công Giáo, sự phát triển của nhân loại gắn liền với sự gặp gỡ và sống như những hữu thể có tính tương quan.”

Tiến Sĩ Rubio nhấn mạnh rằng sự phân định cũng diễn ra trong những khoảnh khắc đời thường của cuộc sống. “Điều gì sẽ xảy ra với các mối quan hệ gia đình và bạn bè nếu chúng ta dựa vào AI để viết tin nhắn, thiệp hoặc thư tình? Điều gì sẽ xảy ra với nội tâm của chúng ta và mối tương quan với Thiên Chúa nếu chúng ta trò chuyện với chatbot thay vì viết nhật ký hoặc cầu nguyện?” Đây là những câu hỏi mà chỉ con người mới có thể trăn trở.

Đây chính là quá trình cùng nhau phân định có thể dẫn đến cuộc gặp gỡ. Bà chia sẻ: “Điều này đặc biệt đúng khi chúng ta có thể đến với nhau với tinh thần quảng đại, khiêm nhường và ham hiểu biết. Tôi luôn nói với các em sinh viên đây là những đức tính mà chúng ta đang cố gắng nuôi dưỡng.”

Về Tính Hiệp Hành và Cuộc Gặp Gỡ Chân Thật

Về mối liên hệ giữa cuộc gặp gỡ và tính hiệp hành ngày càng phát triển của Giáo Hội, Tiến Sĩ Rubio đề nghị: “Nếu tính hiệp hành là về việc lắng nghe nhau và phân định những tác động của Chúa Thánh Thần thì điều đó đòi hỏi phải nhìn nhận phẩm giá của mỗi con người.” Bà nói thêm: “Magnifica Humanitas khuyến khích điều này. Giáo Hội thực hành tính hiệp hành khi quy tụ những con người có những trải nghiệm và chuyên môn khác nhau vào bàn đối thoại.”

Trong hai năm qua, Trường Thần Học Dòng Tên của Đại Học Santa Clara đã tài trợ Together at the Table, sự kiện tạo không gian để công chúng cùng suy tư về những chủ đề liên quan đến tính hiệp hành.

Trong cả hai lần sự kiện được tổ chức, các Đức Hồng Y xuất chúng của Vatican đã trình bày bài diễn văn chủ đạo để hỗ trợ công chúng trong việc phân định. Những người tham gia ngồi theo các nhóm tại các bàn, có lẽ cùng với những người mà họ chưa từng gặp trước đó, cùng suy niệm, lắng nghe, cầu nguyện và chia sẻ quan điểm.

Diễn giả được mời tại sự kiện gần đây nhất là Đức Hồng Y Timothy Radcliffe OP, trình bày về mối liên hệ giữa tính hiệp hành và tình bằng hữu. Những người tham dự đã làm chứng về những điều họ nghe được và cách những điều đó làm biến đổi sự hiểu biết của họ về việc gặp gỡ người lân cận [xem trang xx].

Cũng đáng chú ý là Đức Giáo Hoàng Lêô đã trình bày thông điệp đầu tiên của mình cùng với hai đức hồng y, hai nữ thần học gia giáo dân và một giám đốc điều hành trong lĩnh vực AI. Tiến Sĩ Rubio nhấn mạnh: “Ngài đang làm gương cho tinh thần hiệp hành.  Đồng nghiệp của bà, Giáo Sư JST-SCU Léocadie Lushombo, tham gia ban tọa đàm cùng Đức Giáo Hoàng Lêo tại buổi công bố thông điệp tại Rome. Theo Tiến Sĩ Rubio, “Tiến Sĩ Lushombo nói rằng được có mặt ở đó và được thực sự lắng nghe là một trải nghiệm sâu sắc về tính hiệp hành.”

Nhân Loại Kỳ Diệu của Chúng Ta

Trong thời đại trí tuệ nhân tạo, nhà thần học, Tiến Sĩ Julie Rubio nhấn mạnh rằng điều thực sự làm chúng ta trở nên con người nằm ở sự kết nối giữa con người với nhau mà Đức Giáo Hoàng Phanxicô và Đức Giáo Hoàng đương nhiệm Lêo XIV thường xuyên nhấn mạnh. Việc gặp gỡ chân thực với người khác và khám phá nhân tính đích thực của chúng ta có nghĩa là xây dựng các mối quan hệ bằng cách tiếp cận thế giới với tinh thần quảng đại, khiêm nhường và ham hiểu biết.

Tiến Sĩ Rubio chỉ ra: “Tất cả tư tưởng đạo đức Công Giáo thực sự gắn liền với ý tưởng rằng làm người có nghĩa là sống trong tương quan, qua việc gặp gỡ Thiên Chúa và những người khác.  Đây chính là những gì chúng ta đúc rút khái quát từ các trình thuật sáng tạo trong Sách Sáng Thế”.

Khi AI định hình lại cách chúng ta học tập và giao tiếp, truyền thống Công Giáo, đặc biệt trong giáo huấn xã hội, mang đến khuôn khổ đáng tin cậy về việc sử dụng những công nghệ này một cách có đạo đức và xây dựng văn hóa gặp gỡ.

Julie Hanlon Rubio là giáo sư đạo đức xã hội Ki-tô Giáo Shea-Huesman tại Trường Thần Học Dòng Tên của Đại Học Santa Clara và là tác giả của năm cuốn sách. Bà và chồng đều thuộc Giáo Xứ Chúa Thánh Thần - Newman Hall tại Berkeley. Bà yêu thích yoga, đi bộ đường dài và nấu ăn cho gia đình và bạn bè.