Lúc khởi đầu …

Tất nhiên, không phải lúc nào chúng ta cũng làm đúng điều này. Ví dụ, trong trình thuật tạo dựng đầu tiên trong Sách Sáng Thế, Thiên Chúa chúc phúc cho loài người, phán rằng: “Hãy sinh sôi nảy nở cho nhiều đầy mặt đất, và thống trị nó. Hãy bá chủ cá biển, chim trời và toàn thể sinh vật di chuyển trên mặt đất.” (1:28) Nhân loại đã ghi lòng tạc dạ lệnh truyền này. Thật không may, kết quả không phải lúc nào cũng tốt cho thụ tạo.

Khi mối tương quan của chúng ta với thụ tạo bị chi phối bởi thái độ chinh phục và thống trị, khái niệm thống trị có thể bị biến dạng thành một tâm lý cho rằng con người không thuộc về tự nhiên, mà là một loài siêu việt, không có trách nhiệm đối với thế giới tự nhiên. Hệ quả của lối tư duy đó là sự vật hóa và thương mại hóa Trái Đất cùng mọi sinh vật sống khác, được thể hiện rõ qua tình trạng ô nhiễm nghiêm trọng do việc sử dụng nhiên liệu hóa thạch trong công nghiệp và giao thông vận tải, các hoạt động nông nghiệp không bền vững, nạn phá rừng và hủy hoại môi trường sống tự nhiên, tình trạng đánh bắt quá mức, tiêu thụ và lãng phí quá độ — chỉ kể ra một vài trong số những thách thức mà chúng ta phải đối diện. Dĩ nhiên, để hiểu rõ lệnh truyền này, chúng ta cần phải đào sâu tìm hiểu hơn nữa.

Phải có …

Trình thuật tạo dựng tương tự mô tả cách Thiên Chúa tạo ra mỗi sinh vật mới: “Phải có …” Ví dụ, “Thiên Chúa phán: Phải có ánh sáng. Liền có ánh sáng. Thiên Chúa thấy rằng ánh sáng tốt đẹp.” Thiên Chúa tạo dựng vạn vật và xác nhận sự tốt lành của những gì Ngài đã tạo nên, một khuôn mẫu lặp lại xuyên suốt khi toàn bộ công trình sáng tạo của Ngài được tỏ bày. Sự lặp lại mang tính thi ca trong trình thuật tạo dựng làm chứng cho một chân lý nền tảng, vốn cần định hướng thái độ của chúng ta đối với toàn thể thụ tạo: Thiên Chúa nhìn nhận mọi thành phần trong thụ tạo của Ngài đều tốt lành và đáng được giữ gìn và duy trì sự hiện hữu. Chúng ta cũng được kêu gọi trân trọng những điều tốt đẹp ở mỗi sinh vật và nỗ lực bảo vệ sự hiện hữu của chúng.

Sự cân bằng hài hòa

Tất nhiên, điều này cần chúng ta phải ý thức nỗ lực. Trong trình thuật tạo dựng thứ hai trong Sách Sáng Thế, Thiên Chúa đặt con người vào vườn Ê-đen để “canh tác và gìn giữ vườn”. (2:15) Ở đây, con người không được trao nhiệm vụ chinh phục và thống trị Trái Đất (như trong Sách Sáng Thế 1:28), mà được trao trách nhiệm quản lý.

Trong khi chinh phục và thống trị thường bị hiểu là thụ tạo chỉ tồn tại vì lợi ích của con người, thì quản lý lại chỉ ra trách nhiệm của con người đối với thụ tạo. Canh tác và gìn giữ có nghĩa là tạo nên những điều kiện để một sự vật có thể phát triển. Điều này có nghĩa là lắng nghe và đáp ứng nhu cầu của thụ tạo, vì nhận thức rằng chúng đều mang giá trị tốt lành.

Tất cả là một thể thống nhất

Tóm lại, để con người sinh sống và phát triển, chúng ta cần thức ăn, chỗ ở và năng lượng. Chúng ta phải trông cậy vào Trái Đất để đáp ứng những nhu cầu này, và điều này đòi hỏi chúng ta phải chinh phục và thống trị Trái Đất và tất cả mọi tạo vật. Tuy nhiên, nếu chúng ta không thực thi trách nhiệm của mình đối với trật tự tạo dựng theo sự chăm sóc nhân từ của chính Thiên Chúa dành cho thụ tạo của Ngài, thì cuối cùng chúng ta sẽ làm tổn hại Trái Đất và gây nguy hiểm cho chính hạnh phúc của mình. Con người không thể phát triển nếu thiếu đi cam kết mạnh mẽ trong việc chăm sóc ngôi nhà chung của chúng ta.

Chúng ta không tách rời khỏi trật tự tạo dựng. Tác động của chúng ta đối với trật tự tạo dựng là rất thực tế và mang theo hệ quả. Nguyên tắc chăm sóc thụ tạo trong Giáo Huấn Xã Hội Công Giáo dạy rằng chúng ta phải đáp ứng nhu cầu của con người bằng cách sử dụng các của cải trên Trái Đất theo cách vừa duy trì vừa bảo vệ sự tốt đẹp của toàn thể thụ tạo. Do đó, việc chăm sóc đích thực đối với thụ tạo đòi hỏi sự chung tay của tất cả mọi người, đồng thời đòi hỏi công bằng xã hội, sự quan tâm đến người nghèo và việc bảo vệ môi trường cho các thế hệ hiện tại và tương lai.

LỜI CẦU NGUYỆN CHO TRÁI ĐẤT CỦA CHÚNG TA, TỪ LAUDATO SI’

Lạy Thiên Chúa Cha toàn năng, Cha đang hiện diện trong vũ trụ bao la và trong các loài thụ tạo nhỏ bé nhất của Cha. Cha dịu dàng ôm ấp tất cả mọi loài hiện hữu.

Xin đổ tràn trên chúng con sức mạnh của tình yêu Cha, để chúng con có thể bảo vệ sự sống và vẻ đẹp của muôn loài. Xin đong đầy trong chúng con sự bình an, giúp chúng con sống với nhau như anh chị em, mà không làm hại một ai.

QUÝ VỊ CÓ BIẾT?

Vào ngày 8 tháng 6 năm 2025, Bộ Phụng Tự và Kỷ Luật Bí Tích tại Vatican đã phê duyệt một bản mẫu của Thánh Lễ Cầu Nguyện Cho Việc Chăm Sóc Thụ Tạo. Bộ kinh nguyện mới này sẽ được thêm vào Sách Lễ Rôma (trong phần Các Thánh Lễ Và Lời Nguyện Trong Những Hoàn Cảnh Khác Nhau) để các linh mục Công Giáo sử dụng trong việc cử hành Thánh Lễ theo Nghi Thức La Mã. Khi có sẵn các bản dịch chính thức bằng ngôn ngữ bản địa (tiếng Anh, tiếng Tây Ban Nha, v.v.), các linh mục chánh xứ có thể bắt đầu cử hành Thánh Lễ này để giúp hình thành và làm sâu sắc thêm nhận thức của cộng đoàn về khía cạnh quan trọng này trong đức tin của chúng ta.