Ký ức sống động về hành động tôn kính giản dị trong tuổi thơ đã khắc sâu trong tâm trí Nữ Tu Ana María Pineda sự hiểu biết về Chúa Giê-su và về ơn gọi của chính mình. Nữ tu hiểu rằng vai trò của mình và của mỗi Ki-tô hữu là “hôn lên bàn chân của một thế giới bị tổn thương, đồng thời an ủi, xoa dịu và biến nỗi đau thành niềm vui phục sinh mà Chúa Giê-su ban cho chúng ta.”

Một Trái Tim Vì Tha Nhân Từ Thuở Ban Đầu

Nữ Tu Ana María bắt đầu ơn gọi của mình với Dòng Nữ Tu Lòng Thương Xót trong vai trò là một giáo viên, nơi nữ tu khám phá ra rằng mình có thể học hỏi rất nhiều chỉ bằng cách ngồi bên bàn ăn của gia đình học sinh, lắng nghe khi các bậc phụ huynh chia sẻ về những khó khăn và ước mơ của họ.

Nữ tu suy ngẫm: “Tôi nghĩ rằng những ký ức về cách những bậc phụ huynh khiêm nhường ấy chia sẻ nỗi đau khổ của họ với tôi ngay tại nhà của họ, bằng cách nào đó, cứ kéo tôi trở lại với hình ảnh Chúa Giê-su chịu đóng đinh trên thập tự giá trong tiền sảnh Nhà Thờ Thánh Phêrô. Làm việc với các gia đình ngay từ lúc bắt đầu ơn gọi đã dạy nữ tu giá trị của việc có một trái tim vì tha nhân, như Chúa Ki-tô “sống trong gia đình và cộng đoàn của chúng ta và chịu đau khổ với chúng ta.”

Con Gái của Gia Đình Nhập Cư

Sinh ra tại El Salvador, Ana María đến Hoa Kỳ khi mới hai tuổi. Gia đình nữ tu định cư tại Khu Mission của San Francisco, nơi Nữ Tu Ana hồi tưởng “giống như một bản sao thu nhỏ của những gì cha mẹ tôi đã bỏ lại ở El Salvador”.

Nữ tu nhớ lại: “Những nghi lễ được cử hành tại nhà thờ Thánh Phêrô đã thu hút và lan tỏa đến khu vực và cộng đồng người Mỹ La-tinh lân cận.” Nhà thờ giống như trung tâm của cộng đoàn. Và tất cả điều đó đã nuôi dưỡng tôi.” Tiếng Tây Ban Nha là ngôn ngữ nói tại nhà mặc dù nữ tu cười khi thú nhận rằng mình chưa từng nói ngôn ngữ này một cách hoàn hảo. Đối với nữ tu, phúc lành khi biết hai ngôn ngữ đã “mở ra một thế giới mà nếu không có phúc lành này, tôi sẽ không bao giờ hiểu hoặc trân trọng được”.

Tuy nhiên, mãi đến khi trở về El Salvador năm mười lăm tuổi, nữ tu mới cảm nhận trọn vẹn sức mạnh của việc thuộc về cội nguồn văn hóa quê hương. Nữ tu chia sẻ rằng, khi những người thân ở El Salvador lái xe dọc theo đại lộ trung tâm của thủ đô là San Salvador lúc hoàng hôn, nữ tu đã khóc nức nở.  Nữ tu mô tả cảm xúc vào khoảnh khắc đó: “Cảm giác như thể tôi được chào đón trở lại vòng tay quê hương. Tôi đã khóc rất nhiều.”

Người Kế Thừa Tinh Thần Encuentros: Xây Dựng Mục Vụ Dành Cho Người Gốc Tây Ban Nha/La-tinh

Từ rất sớm, Nữ Tu Ana María đã hiểu rõ ơn gọi cam kết trọn vẹn với việc phục vụ cộng đoàn La-tinh. Nữ tu cảm thấy vô cùng xúc động trước các văn kiện và cải cách của Công Đồng Vatican II, các cuộc họp của các giám mục Châu Mỹ La-tinh tại Medellín và Puebla [xem thanh bên], cùng sự tham gia của nữ tu vào các phong trào cơ sở như Movimiento Familiar Cristiano, một phong trào giáo dân Công Giáo quốc gia hỗ trợ các gia đình.

Công việc cơ sở này đã trực tiếp góp phần vào Encuentros, những cuộc gặp gỡ lịch sử của người Công Giáo gốc Tây Ban Nha, định hình nên hoạt động mục vụ dành cho người gốc La-tinh tại Hoa Kỳ. Nữ tu Ana María tham dự Segundo Encuentro (Cuộc Gặp Gỡ Thứ Hai) vào năm 1977, nơi nữ tu giúp biên soạn những điều suy niệm của các nhóm giáo xứ và gửi đến Washington, D.C., đến Hội Đồng Giám Mục Công Giáo Hoa Kỳ (USCCB).

“Tôi thực sự may mắn — khi cùng với một số người bạn và đồng nghiệp tuyệt vời khác — được tham gia vào công tác chăm sóc của Giáo Hội Công Giáo đối với người Công Giáo gốc Tây Ban Nha tại Hoa Kỳ, ngay từ những ngày đầu, vào khoảng năm 1972”. Nữ tu tiếp tục tham gia vào Encuentros thứ ba, thứ tư và thứ năm, giúp Giáo Hội tìm hiểu “qua hoạt động thực tế” cách đồng hành cùng cộng đoàn Công Giáo đang phát triển nhanh nhất quốc gia. Kể từ đó, sự tham gia vào cộng đoàn và chuyên môn của nữ tu đã góp phần định hình các hoạt động kết nối cộng đoàn Công Giáo gốc Tây Ban Nha trên toàn quốc.

Thời Điểm Hào Hứng Nhất Là Khi Giáo Phận San José Mới Thành Lập

Khi Giáo Phận San José được thành lập vào năm 1981, Nữ Tu Ana María đã được Đức Giám Mục Pierre DuMaine mời đến để hỗ trợ công tác đặt nền móng cho giáo phận. Nữ Tu Ana María, Gloria Loya và một đội ngũ tận tâm đã thành lập Centro Pastoral tại Nhà Thờ Đức Mẹ Guadalupe tại San José, trung tâm mục vụ dành cho người gốc Tây Ban Nha. Nữ Tu Gloria và Nữ Tu Ana María là đồng giám đốc văn phòng.

“Chúng tôi chịu trách nhiệm nuôi dưỡng, thúc đẩy và khuyến khích mục vụ dành cho người gốc Tây Ban Nha trong giáo phận mới, và đó là một thời điểm đầy hào hứng vì chúng tôi đang bắt đầu lại từ đầu.” Nữ Tu Ana María và Nữ Tu Gloria đã đến thăm các cha sở phụ trách các giáo xứ có cộng đoàn đông người gốc La-tinh hoặc Tây Ban Nha. “Chúng tôi đã lắng nghe nhu cầu của họ để tìm hiểu cách chúng tôi có thể giúp đỡ họ.”

Họ đã khởi xướng các chương trình giáo dục dành cho các nhà lãnh đạo giáo dân, tiền thân của Viện Đào Tạo Điều Hành Mục Vụ Giáo Phận. Nhiều người tham gia ban đầu đã chia sẻ với Nữ Tu Ana María rằng những tờ giấy chứng nhận của họ vẫn còn được treo trên tường suốt nhiều thập kỷ sau. Nhìn lại, Nữ Tu Ana María nhận thấy những nỗ lực ban đầu đó chính là nền tảng cho lời mời gọi hiện tại của Giáo Hội về tính hiệp hành: lắng nghe trước, rồi cùng nhau đáp lại.

Mối Quan Hệ Giữa Gia Đình Với Một Vị Thánh Tử Đạo

Gia đình của Nữ Tu Ana María có mối quan hệ đặc biệt với một chương lịch sử đầy hỗn loạn của El Salvador, vì nữ tu là cháu gái của Cha Rutilio Grande, linh mục Dòng Tên bị ám sát vào năm 1977 vì đã khảng khái bênh vực người nghèo. Hành động tử đạo của Cha đã tác động sâu sắc đến Tổng Giám Mục Óscar Romero.

Trong thời gian tìm hiểu về cuộc đời của Cha Grande, Nữ Tu Ana María đã có cơ hội gặp gỡ trực tiếp Tổng Giám Mục, Thánh Óscar Romero. Cuốn sách của nữ tu, Romero and Grande, Companions on the Journey (Romero và Grande, Những Người Đồng Hành Trên Hành Trình Đức Tin) (2016), là thành quả của công trình nghiên cứu này. Nữ tu tiếp tục tích cực tham gia với các tổ chức ủng hộ cho những người sống bên lề xã hội tại El Salvador.

Sự Ghi Nhận Cá Nhân, Chúa Ki-tô Chịu Khổ Nạn và Thế Giới

Năm nay, nữ tu bắt đầu năm thứ 28 trong vai trò phó giáo sư Thần Học tại Đại Học Santa Clara. Mặc dù hoạt động mục vụ của nữ tu có tầm ảnh hưởng rất sâu rộng, nữ tu vẫn khẳng định mọi thứ đều quay trở lại trọng tâm ban đầu: Chúa Ki-tô bị đóng đinh trên thập tự giá tại giáo xứ thời thơ ấu của nữ tu. Nữ tu giải thích: “Hình ảnh đó không chỉ phản ánh lòng tận tụy cá nhân. Nó đã trở thành một lăng kính, qua đó tôi nhìn thấy những khó khăn của người nghèo, tiếng khóc của người nhập cư, sự bất công tại quê hương mình, và nhiều điều khác nữa.

Mặt khác, đó không chỉ là hình ảnh Chúa bị đóng đinh trên thập tự giá; đó còn là Chúa Giê-su phục sinh, bởi vì tôi đã có thể chia vui với những thành tựu của mọi người và những khó khăn họ đã vượt qua nhờ sự nỗ lực không ngừng.” Nữ tu khẳng định, sự ghi nhận cá nhân gần đây [xem thanh bên 2] không phải là về những thành tựu cá nhân mà là về những con người và trải nghiệm đã định hình con người mình. “Không điều gì chúng ta đạt được là do bản thân chúng ta: đó là nỗ lực chung.”

Nữ tu nói tiếp: “Và tôi nghĩ rằng điều đó cũng chỉ ra ý thức sâu sắc về cộng đoàn, là một phần bản sắc của chúng tôi với tư cách là người gốc La-tinh. Chúng tôi làm mọi điều cùng nhau như một gia đình.” Nữ tu ghi nhận tinh thần biết ơn này có được là nhờ cha mẹ, những tấm gương về việc sống với lòng biết ơn. Nữ tu nhớ lại: “Cha mẹ tôi luôn biết ơn Chúa. Họ đã dạy tôi rằng ngay cả trong hoàn cảnh khó khăn, lòng biết ơn vẫn mở ra cánh cửa đón nhận ân sủng.”

Khi nhìn lại, Nữ Tu nhận thấy cuộc sống của mình như một món quà, được Chúa ban đầy ân sủng, có lẽ giống như vàng ẩn sau những chặng đường gian khó trong hành trình của mình, giống như vàng ẩn dưới lớp men của những chiếc đinh trên tượng Chúa Ki-tô bị đóng đinh. Nữ tu suy tư: “Hành trình của tôi bắt đầu ở chân cây thập tự giá trong một giáo xứ nhỏ tại San Francisco. Hành trình đó tiếp tục trong các lớp học, cuộc họp và phòng khách, bất cứ nơi nào tôi lắng nghe và đồng hành cùng người khác. Hành trình đó đã phát triển để đón nhận những nhu cầu lớn hơn của một thế giới đang đau khổ, thế giới đã mời gọi tôi hôn lên bàn chân bị thương của Chúa Giê-su Chịu Đóng Đinh, và giờ đây hành trình đó vươn tới cả những nhu cầu của cộng đoàn toàn cầu.”

Thanh bên 1: Cuộc họp của các giám mục Châu Mỹ La-tinh tại Medellín và Puebla

Các cuộc họp của Hội Đồng Giám Mục Châu Mỹ La-tinh Lần Thứ Hai (tại Medellín) (1968) và Puebla (1979) là những cuộc họp quan trọng của Giáo Hội Châu Mỹ La-tinh, đã ứng dụng những giáo huấn của Công Đồng Vatican II vào khu vực này.

Thanh bên 2: Ghi Nhận Địa Phương và Toàn Quốc Dành Cho Nữ Tu Ana Maria năm 2025

1. Giải Thưởng Encuentros, USCCB, 13 tháng 11 năm 2024: “Giải thưởng này là sự ghi nhận lớn nhất của Tiểu Ban Mục Vụ Dành Cho Người Gốc Tây Ban Nha đối với những đóng góp bền bỉ và quan trọng trong việc phát triển và đồng hành cùng Mục Vụ dành cho Người Gốc Tây Ban Nha/La-tinh cấp quốc gia trong suốt nhiều năm.”

2. Tiến Sĩ Danh Dự, Đại Học Misericordia, Dallas, PA, ngày 10 tháng 5 năm 2025:  Được trao tặng “cho Ana Maria Pineda, Nữ Tu Dòng Lòng Thương Xót (RSM), Tiến Sĩ Thần Học Thánh (STD), một nhà thần học, nhà giáo dục lỗi lạc và người tiên phong trong thần học và mục vụ dành cho người gốc Tây Ban Nha tại Hoa Kỳ.  Trong nhiều thập kỷ, Nữ Tu Ana Maria đã nỗ lực giúp cho tiếng nói của người gốc Tây Ban Nha/La-tinh trong Giáo Hội Công Giáo được lắng nghe và định hình các thực tiễn mục vụ bắt nguồn từ văn hóa, công lý và đức tin.”

3. CRISPAZ (Ki-tô Hữu vì Hòa Bình tại El Salvador) [15 tháng 10 năm 2025] đã vinh danh Nữ Tu Ana María Pineda, RSM, với Giải Thưởng Hòa Bình Peter Hinde CRISPAZ hằng năm vì cống hiến suốt đời của nữ tu đối với mục vụ dành cho người gốc La-tinh và những nỗ lực không ngừng trong việc bảo tồn ký ức và di sản của các Thánh Tử Đạo tại El Salvador. Công việc của CRISPAZ xây dựng cầu nối đoàn kết giữa các cộng đoàn tại bắc bán cầu và El Salvador.  Họ tiếp tục truyền cảm hứng cho những nỗ lực hướng tới công lý, hòa bình và hòa giải.