Này chính là đêm

Khi hát “Này chính là đêm” – chúng ta thực sự muốn nói rằng ngày nay, công cuộc giải phóng của Thiên Chúa vẫn đang tiếp diễn giữa chúng ta qua những cử hành phụng vụ thánh thiêng nhất này. Biến cố Chúa Giê-su chịu đóng đinh trên thập giá và chịu chết đã diễn ra trong bối cảnh cử hành Lễ Vượt Qua của người Do Thái. Vào đêm trước khi chịu chết, Chúa Giê-su đã cùng các môn đệ cử hành bữa tiệc Vượt Qua. (Lk 22:15) Vậy nên, không có gì đáng ngạc nhiên khi công trình cứu rỗi qua cái chết và sự phục sinh của Chúa Giê-su được hiểu là Lễ Vượt Qua mới và cuối cùng: Exsultet loan báo: “Vì đây chính là lễ Vượt Qua, lễ hiến tế Con Chiên đích thực đã lấy Máu mình thánh hiến cửa nhà người tín hữu”.

Trong lễ Vượt Qua của người Do Thái, như một phần của việc kể lại câu chuyện Thiên Chúa giải cứu dân Ít-ra-en khỏi ách nô lệ ở Ai Cập, có bốn câu hỏi được đặt ra. Mỗi câu hỏi phản ánh một yếu tố khác nhau của chính lễ Seder và khám phá xem đêm này khác biệt như thế nào so với tất cả các đêm khác. Gợi nhớ đến những câu hỏi này, Exsultet bao gồm một số câu trong đó linh mục, phó tế hoặc ca viên tuyên bố: “Này chính là đêm…”

• “Này chính là đêm mà Cha đã cho cha ông chúng con là dân Ít-ra-en ra khỏi Ai Cập, qua biển Đỏ vẫn khô chân.”
• “Này chính là đêm mà cột lửa sáng rực rỡ đã đẩy lui bóng đêm tội lỗi.”

Với những câu này (và nhiều câu khác sau đó trong bài thánh ca), chúng ta được mời gọi ghi nhớ những gì Thiên Chúa đã thực hiện qua cái chết và sự phục sinh của Đức Ki-tô. Việc ghi nhớ đó (điều mà Giáo Hội gọi là tưởng niệm) không chỉ là hồi tưởng về những sự kiện trong quá khứ, mà còn là cách làm cho chúng hiện diện ngay tại đây và bây giờ, để chúng ta được mời gọi tham dự vào công trình cứu rỗi của Thiên Chúa. Khi hát “Này chính là đêm” – chúng ta thực sự muốn nói rằng ngày nay, công cuộc giải phóng của Thiên Chúa vẫn đang tiếp diễn giữa chúng ta qua những cử hành phụng vụ thánh thiêng nhất này.

Từ cái chết đến sự sống

Sau khi Pha-ra-ô ngoan cố từ chối giải phóng dân Ít-ra-en khỏi ách nô lệ tại Ai Cập, tai họa cuối cùng trong câu chuyện Xuất hành là cái chết của các con đầu lòng (xem Xuất Hành chương 11-12). Thiên Chúa truyền dạy dân Ngài bôi máu của con chiên đã được sát tế trong bữa tiệc Vượt Qua lên khung cửa nhà mình. Khi thấy dấu hiệu ấy, sứ thần của Thiên Chúa sẽ vượt qua các nhà của con cái Ít-ra-en, cứu họ khỏi cái chết và hoàn tất việc giải phóng họ. Một phần quan trọng trong câu chuyện về sự tự do của họ là việc thực sự được cứu thoát khỏi cái chết.

Trong thế giới hiện đại, người ta có xu hướng hiểu công trình cứu độ của Chúa Giê-su chủ yếu là sự giải thoát khỏi tội lỗi. Mặc dù điều này chắc chắn là một phần quan trọng trong sứ mệnh của Ngài, nhưng loan báo Tin Mừng cốt lõi nhất vẫn là chúng ta đã được cứu thoát khỏi cái chết. Exsultet cho chúng ta biết: “Này chính là đêm mà Đức Ki-tô bẻ gãy xiềng xích tử thần, từ âm phủ chỗi dậy toàn thắng hiển vinh” và kết thúc bằng cách loan báo Đức Ki-tô “sống lại từ cõi chết”. Nhờ công trình cứu rỗi của Đức Ki-tô, sự chết không còn quyền lực trên chúng ta nữa.

Thiên Chúa dựng nên một dân tộc

Câu chuyện về Lễ Vượt Qua và cuộc Xuất Hành khỏi Ai Cập là một thời điểm mang tính quyết định trong lịch sử Ít-ra-en. Thiên Chúa đã giải phóng dân Ít-ra-en khỏi ách nô lệ ở Ai Cập và dẫn họ đến quê hương mới bằng một cột lửa ban đêm và một cột mây ban ngày. Trong sa mạc, Thiên Chúa đã ban cho họ 10 Điều Răn để họ học cách sống xứng đáng là Dân Được Thiên Chúa Chọn.

Cũng vậy, cái chết và sự phục sinh của Chúa Giê-su định nghĩa chúng ta là những Ki-tô hữu. Chúng ta được dẫn dắt bởi “cột lửa” của riêng mình – chính là Đức Ki-tô, ánh sáng của thế gian. Sau khi được soi sáng bởi phép rửa (Giáo Hội cổ đại gọi phép rửa là “sự soi sáng”), chúng ta phải sống xứng đáng là dân thánh của Thiên Chúa: “Chính đêm nay, tín hữu Đức Ki-tô trên khắp mặt địa cầu được tách khỏi thói đời sa đọa, và thoát vòng tội lỗi bủa vây, được trả về tình trạng ân nghĩa, và hiệp thông với nguồn thánh thiện.”

Đối với những ai tham dự Lễ Vọng Phục Sinh năm nay, xin hãy lắng nghe thật chăm chú tất cả những gì được loan báo trong bài thánh ca tuyệt đẹp này. Mong rằng bài thánh ca sẽ nhắc nhở chúng ta rằng chúng ta cũng đã được giải thoát khỏi sự chết và tội lỗi để sống xứng đáng là dân thánh của Thiên Chúa.